Lezing bij CASA (Arnhem) | 19 februari 2019

Op dinsdagavond 19 februari geven wij een lezing over ons onderzoeksprogramma Experimentele Woningbouw ’68-’80 Revisited, in het kader van een avond over ‘Het Nieuwe Bouwen.

Deze avond wordt georganiseerd door het Arnhemse architectuurcentrum CASA. We zullen met het publiek in discussie gaan over innovatie en idealisme in de hedendaagse architectuur. Juliëtte Bekkering (TU/e en Bekkering Adams Architecten) zal hier ook spreken naar aanleiding van haar blogs op De Architect met kritiek op de actuele bouw- en architectuurpraktijk.

Op de website van CASA:

Prefabbetonelementen vormen vandaag de dag misschien de voornaamste erfenis van het Bauhaus, maar als iets deze invloedrijke architectuurschool karakteriseerde dan waren het wel innovatie en idealisme. Daar kunnen we, gezien grote mondiale uitdagingen als klimaat-, energie- en grondstoffencrisis, wel wat van gebruiken! Dus moeten we deze erfstukken niet eens afstoffen om de huidige bouwhausse nieuw elan te geven?

In het kader van het jaarthema NUTOPIA! organiseert CASA op dinsdag 19 februari een avond over innovatie en idealisme in de hedendaagse architectuur. Hoe kunnen architecten en andere actoren in de bouwwereld hier een rol in spelen? Wat kunnen we leren uit het verleden en hoe vertalen we dit naar het nu? Hierover gaan we aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek. Als vliegwiel voor deze discussie presenteren architect Marcel Barzilay en stedenbouwkundige Ruben Ferwerda hun onderzoek ‘Experimentele Woningbouw 1968-1980 Revisited’ en houdt architect Juliëtte Bekkering haar vakgenoten een spiegel voor.

Meer informatie, zie: https://www.casa-arnhem.nl/agenda/2-casa-activiteiten/553-het-nieuwe-bouwen

Casestudy 2 ‘De Vier Vierkanten (Abe Bonnema) Revisited’ in Alkmaar van start – t/m mei 2019

In februari 2019 zijn we van start gegaan met de volgende casestudy, volgend op de casestudy ‘De Nieuwe Weerdjes Revisited’ in Arnhem. In de tweede casestudy staat het experimentele project De Vier Vierkanten (EX78-317) van architect Abe Bonnema in Alkmaar-Noord centraal.

Deze casestudy, in opdracht van- en in samenwerking met gemeente Alkmaar en een bijdrage van het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie, betreft een verdiepend ontwerpend onderzoek het experimentele woningbouwproject De Vier Vierkanten in Alkmaar-Noord (lees hier meer over het oorspronkelijke plan). Dit project wordt gekenmerkt door houtskeletbouw die bijzonder veel flexibiliteit en woonkwaliteit in de woningen oplevert, maar vanwege de aaneenschakeling ook resulteert in een woonerf met een hoge dichtheid.

Er vindt onderzoek plaats naar de oorspronkelijke intenties van het ontwerp en destijds gevonden ontwerpoplossingen, de veranderingen tot heden en huidig gebruik. Vervolgens onderzoeken we met de bewoners (particuliere woningeigenaren) het toekomstperspectief voor deze bijzondere woonomgeving.

Lees hier meer over de werkwijze en beschrijving van de casestudy’s

looptijd februari 2019 – mei 2019

opdrachtgever gemeente Alkmaar

met steun van Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

Definitieve toekenning onderzoekssubsidie van het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie!

Wij zijn bijzonder verheugd te kunnen melden, dat het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie, deelregeling architectuur, definitief besloten heeft ons een projectbijdrage te verlenen voor ons onderzoeksprogramma naar de Experimentele Woningbouw uit de jaren ’70.  Dit betekent dat wij volle kracht verder kunnen gaan met de casestudy’s naar exemplarische projecten uit het stimuleringsprogramma Experimentele Woningbouw ‘68-‘80, een initiatief van minister Schut van VRO.  Samen met diverse partijen als gemeenten, woningcorporaties, ontwerpers en bewoners zijn we op zoek naar lessen voor de actuele woningbouwopgave en de kansen op transformatie. Hierbij zullen verleden en veranderingen tot heden worden geanalyseerd en toekomstmogelijkheden van deze en soortgelijke 70s projecten worden verkend.

Om gedurende het onderzoek conclusies te trekken en te reflecteren op uitkomsten en lessons learned hebben wij een klankbordgroep ingesteld. De volgende personen zullen daarin zitting nemen:

  • Mw. Drs. A. Blom (Verkenning Post65, RCE)
  • Dr. Ir. D. van den Heuvel (fac. Bouwkunde, TU Delft en Jaap Bakema-Institute)
  • Dr. Ir. N. de Vreeze (vz. Van Eesterenmuseum, vml. Nat. Woningraad)
  • Dr. I. Nio (stadssocioloog)
  • Ir. B. Liesker (Heren5 architecten)
  • Ir. R. Oolbekkink (Inbo en Atelier Rijksbouwmeester)

Inmiddels is er ook een plan voor de publicaties die omtrent het onderzoek zullen verschijnen in samenwerking met NAi010 uitgevers.

Hieronder de link naar het bericht van toekenning op de site van het Stimuleringsfonds:

https://stimuleringsfonds.nl/nl/toekenningen/experimentele_woningbouw_68_80_revisited/5026/

Artikel over onderzoeksprogramma Experimentele Woningbouw Revisited in tijdschrift nr. 92 Architectuur Lokaal

In het nieuwe tijdschrift nr. 92 van Architectuur Lokaal is een artikel opgenomen over ons onderzoeksprogramma naar de experimentele woningbouw uit de jaren ’70. 

Er is een korte samenvatting gegeven van resultaten uit onze eerdere verkenning, maar ook aangegeven hoe wij verder gaan. Het pleidooi voor het trekken van lessen uit het experimentele woningbouwprogramma voor de bouwopgave voor nu klinkt hierin goed door. 


Bij de wethoudersmanifistatie ‘Grensverleggers’ die 29 november j.l. plaatsvond is het artikel als onderdeel van het tijdschrift ook in gedrukte vorm uitgereikt aan alle deelnemers. We hopen dat het pleidooi voor het onderzoek en de waarde van lessen voor de actuele bouwopgave via deze weg de diverse gemeenten zal bereiken, waar de 64 projecten zich bevinden.

Tekst en interview door Vincent Kompier (Architectuur Lokaal) met Ruben Ferwerda en Marcel Barzilay.

Link naar het volledige tijdschrift, waar het ook als gedrukte versie te bestellen is voor €7,50.

Lezing bij Samenwerkingsverband Cultuurhistorie Gelderland – Netwerkbijeenkomst Achterhoek | 27 september 2018

Op uitnodiging van het Gelders Genootschap schoven wij 27 september 2018 aan bij een netwerkbijeenkomst voor de regio Achterhoek van het Samenwerkingsverband Cultuurhistorie Gelderland. Diverse overheden en organisaties op het gebied van cultuurhistorie en erfgoed waren hierbij aanwezig: gemeenten, provincie, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Monumentenwacht en het Gelders Genootschap

Hier hebben wij de resultaten van de verkenning naar het Predicaat Experimentele Woningbouw ’68-’80 gepresenteerd. Ook gingen wij specifiek in op projecten in de provincie Gelderland, regio Achterhoek. Ook hier zijn namelijk opmerkelijke resultaten van dit programma te vinden. In het projectenoverzicht zijn diverse projecten te vinden.

Lezing bij Architectuurpunt Zoetermeer | 18 september 2018

Op uitnodiging van Architectuurpunt Zoetermeer hebben wij 18 september  2018 een lezing verzorgd over de Experimentele Woningbouw uit de jaren ’70 in het Forum Café van de Bibliotheek in Zoetermeer. 

We presenteerden de resultaten van de eerste verkenning die we hebben uitgevoerd en richtten ons vervolgens op de Zoetermeerse experimenten binnen dit predicaten-programma. Zo is gesproken over de Woondekken in de wijk Meerzicht (project EX 72-140), het Pleintjesplan in Meerzicht (project EX 68-022), maar ook over de Terrasflat in de wijk Palenstein (project EX 72-148).

Op de Open Monumentendag (8 september 2018) was de Terrasflat open voor bezoek.

In het Streekblad Zoetermeer is een kort artikel verschenen over de lezing, zie: https://www.streekbladzoetermeer.nl/reader/46283/883804/versneld-en-verbeterd-bouwen-in-zoetermeer-door-experiment

Casestudy 1 ‘De Nieuwe Weerdjes Revisited’ van start – t/m december 2018

In juni 2018 zijn we van start gegaan met de 1e van 4 casestudy’s. Hierin staat project De Nieuwe Weerdjes in Arnhem Centraal (EX 76-258) centraal.

Deze casestudy, in opdracht van- en in samenwerking met gemeente Arnhem en woningcorporatie Portaal, betreft een verdiepend ontwerpend onderzoek het experimentele woningbouwproject De Nieuwe Weerdjes in de zuidelijke binnenstad van Arnhem. Dit stadsvernieuwingsproject wordt gekenmerkt door wonen op een dek boven parkeren en bedrijven. Soortgelijke woondekken zijn later ook elders in Nederland gebouwd. Bij dit complex is momenteel sprake van een urgente verduurzamingsopgave en een ligging te midden van een binnenstedelijke transformatie-opgave.

Er vindt onderzoek plaats naar de oorspronkelijke intenties van het ontwerp en destijds gevonden ontwerpoplossingen, de veranderingen tot heden en huidig gebruik, alsmede ontwikkelscenario’s voor de toekomst.

Lees hier meer over de werkwijze en beschrijving van de casestudy’s

looptijd juni 2018 – januari 2019

opdrachtgevers gemeente Arnhem & woningcorporatie Portaal

met steun van Stimuleringsfonds Creatieve Industrie & Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Fase 1 afgerond – voorbereiden van het vervolg

Eind februari 2018 hebben we de eerste fase van het onderzoek afgerond in de vorm van een verkenning. Deze fase, in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, was gericht op een inventarisatie van de daadwerkelijk gerealiseerde en bestaande projecten binnen dit programma.

De 64 projecten die we tot op heden hebben kunnen identificeren als geprediceerde en gerealiseerde projecten zijn omschreven in factsheets. Deze geven per project een omschrijving van het destijds ingediende experimentele plan (met tekeningen en beschrijvingen), de reden van predicering, huidige staat (actuele foto’s en beschrijvingen) en belangrijkste kengetallen en gegevens. Per project zijn de aanwezige kernkwaliteiten, problematiek en de actualiteitswaarde omschreven.

De verkenning wordt medio 2018 als digitale publicatie gepubliceerd via de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed met daarin de 64 factsheets, alsmede een tekst die uitleg geeft over de geschiedenis van het programma, de context en opbrengsten daarvan.

Vervolg

Het onderzoek staat allerminst stil en we starten binnenkort de voorbereidingen op de volgende fase van het onderzoek op. In fase 2 van het onderzoek willen we namelijk casestudies verrichten naar 2 tot 4 projecten, uit het totaal van 64 geïnventariseerde projecten. De selectie komt tot stand aan de hand van de actualiteitswaarde, urgentie van de opgave en de bereidheid tot medewerking van de betrokken stakeholders.

Met behulp van deze casestudies reflecteren we op de betekenis en waarde van deze projecten en de thema’s/onderwerpen waarmee destijds is geëxperimenteerd. Daarbij wordt gezocht naar welke ontwerpoplossingen en -strategieën benodigd zijn om met deze projecten en soortgelijke om te gaan in de toekomst, maar ook welke lessen er uit te trekken zijn voor de hedendaagse praktijk. Daarmee vormt het ook een reflectie op de rol van de architectuur en stedenbouw in de woningbouw- en verduurzamingsopgave waar Nederland nu voor staat.